juli 4, 2015 - admin

Cornelis’ raadsel over de tijd

9789072258038Iedereen zegt het, “Wat gaat de tijd toch snel”. Ik zal duidelijk maken dat dat helemaal niet zo hoeft te zijn, wat we dan moeten veranderen, zodat de tijd voor ons gevoel minder sneller voorbij gaat en we dus langer van dingen en gebeurtenissen kunnen genieten in het leven. En hoe ons leven dan ook waardevoller, ontspannender, interessanter en leuker wordt. En hoe we bovendien ook nog eens ouder kunnen worden. Dat doe ik aan de hand van het raadsel dat Arnold Cornelis (1934 – 1999) geeft in zijn boek De Vertraagde Tijd. Ik geef in dit artikel de oplossing ervan. Het is niet makkelijk om het in mooie zinnen uit te leggen, maar ik hoop dat ik er wel in geslaagd ben de logica zichtbaar te maken.

Het raadsel, ik citeer Cornelis: “Als u dus leeft volgens de filosofie van de vertraagde tijd en u wordt honderd veertig, dan komen de journalisten naar u toe, met de vraag: ‘Hoe hebt u het zo lang volgehouden?’ Dan zegt u: ‘De vraag is verkeerd gesteld, ik deed het op mijn gemak, volgens mijn eigen interne klok. Als de interne klok van zelfontwikkeling vertraagd, dan besteden we meer tijd aan nadenken en communiceren, dan vliegt de externe klok. Die laatste honderd jaar, vanaf mijn veertigste, waren zó voorbij. De echte vraag is dan ook een andere: Waarom gingen jullie zo snel?’ (slot De Vertraagde Tijd)

De wereld verandert steeds sneller, en om zelfsturend te blijven, om die versnelling bij te houden, moeten mensen vertragen (filosofisch nadenken). Als iedereen zo snel gaat, dan komt het neer op de mensen in de maatschappij die het wel rustig aan doen. Zij nemen de verantwoordelijkheid op zich dat de maatschappij niet ontspoort, zij moeten de hele tijd vertragen: nadenken en communiceren. Mijn oplossing van van het raadsel van Cornelis ligt hem hierin, dat wanneer mensen het wat rustiger aan zouden doen, ze ook leren van elkaar. En dat het dan dus minder nodig is om filosofisch te reflecteren. Als mensen echter zo snel gaan, leren ze ook niks van elkaar, want al die opwinding, te veel opwinding, te veel beslommeringen, te hoge werkdruk, daar leer je niks van. Als je dat te veel hebt, moet je volgens Cornelis vertragen, filosofisch worden. In de ‘vertraagde tijd’ overdenk je waar je op stuit in je leven, ten aanzien van je werk of je relaties tot anderen, je leert van jezelf, van de gedachten die je hierbij ontwikkelt. Je denkt na over wat er allemaal nog niet goed gaat in je zelfsturing en wat beter kan. Cornelis spreekt ook wel van een ‘revanche van de geest’ in een spel- en competitieverband.

Als mensen het wat rustiger aan doen, leren mensen meer van elkaar. Dan leren ook de mensen die anders alleen maar (moeten) nadenken, zodat de maatschappij niet ontspoort, ook meer via die weg. Bovendien hebben mensen dan meer tijd om na te denken, de ‘vertraagde tijd’ wordt zeg maar meer verdeeld over de mensen (Cornelis geeft zelf het voorbeeld van het afstoten van taken naar de computer als een manier om meer tijd te hebben om na te denken). Dan zou de maatschappij niet alleen mooier worden, want het genereert meer inzicht, meer mogelijkheden, meer geluk, via de communicatie, maar zouden de mensen ook ouder worden. Want als je je “interne klok” vertraagt, bouw je je “verborgen programma” uit en kun je langer leren (het dna wordt volgens Cornelis ook vollediger afgelezen). Bovendien is de communicatie, ook weer een bron om het filosoferen makkelijker te maken (en een inspiratie).

Als iedereen echter zo snel gaat, gaat de tijd voor mensen ook sneller voorbij, dat weet ieder mens uit eigen ervaring. Maar nog harder vliegt de tijd voor de mensen die bijna alleen maar (moeten) nadenken en communiceren, want als je nadenkt, dan “vliegt de tijd” (de externe klok), zoals Cornelis ook beschrijft in het citaat. Als je echter af en toe nadenkt, in de vertraagde tijd, dan vliegt de tijd alleen als je dus nadenkt.

De ‘vertraagde tijd’ betekent niet dat alles traag gaat. Cornelis onderscheidt de ‘interne klok’ van de ‘externe klok’. De interne klok is die van zelfontwikkeling, de ‘externe klok’ is die van de maatschappij en het dagelijkse sociale leven. Enerzijds, met de vertraging van de ‘interne klok’ versnel je de maatschappij door de inzichten die je opdoet en door de communicatie die eruit voortvloeit. Anderzijds, omdat de maatschappij steeds sneller verandert (externe klok), moet je vertragen (interne klok). De snelheid waarmee de maatschappij verandert, de ‘externe tijd’ is een relatieve, die hangt af van de ‘interne klok’, die we kunnen vertragen en als we dat doen, wordt die ‘interne tijd’ een vaste tijd volgens Cornelis, we worden dan “het eigenlijke mens-zijn” bewust. Als we ervaren dat de tijd snel gaat, spreken we gewoonlijk over de ‘externe klok’, dat is echter niet de tijd van de ‘interne klok’, die we dus kunnen vertragen. Die betekenis ligt vervat in het begrip ‘vertraagde tijd’.

Als het aan Cornelis ligt, wordt iedereen filosoof.

Een korte weergave van het werk van Cornelis is te lezen op deze site: http://www.music-arts-philosophy-science.com/?p=31

Bronnen:

A. Cornelis – De Vertraagde Tijd, stichting Essence

Filosofie Cornelis / tijd /

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *