juli 21, 2016 - admin

Democratie, millitair ingrijpen en emancipatie van het volk

In dit artikel wil ik een nieuw perspectief bieden voor democratieën, zowel voor democratieën die stevig verankerd zijn in de rechtsstaat als democratieën die bedreigd worden (zoals op moment van schrijven, nu in Turkije). Dat zal gepaar moeten gaan met een concept en een werkende vorm van internationale samenwerking (via internationaal recht en de internationale instituten, zoals de Verenigde Naties) om internationale veiligheid zeker te stellen. Ik pleit ook voor een idee om de volkeren van alle naties met elkaar te verbinden (een idee dat in uitgewerkte vorm ook op deze website te lezen is (1)). Ik schets verder een idee dat aan vluchtelingen kansen biedt.

De Romeinen hadden “tribunes” (het engelse woord) voor het volk. (2) “Tribunes” (dat later de betekenis van de banken in een stadion heeft gekregen, reeds bij de Romeinen) zijn, als we het concept naar de hedendaagse maatschappij vertalen, een soort ombudsmannen, met het verschil dat die bij de Romeinen werden gekozen door het volk. De belangrijkste bevoegdheid waarover ze beschikten was om een veto uit te kunnen spreken tegen politieke besluiten, met uitzondering van die van militaire aard. Dat zou ook in de huidige wereld kunnen worden ingevoerd, als een upgrade van de democratie, waar volgens mij sterk behoefte aan is. Het gaat niet alleen om de westerse democratie, maar overal in de wereld waar sprake is van een zekere vorm van democratie.

In dit model voor democratie spreekt het parlement of de regering dan voor de middenklasse, zoals bv in Nederland reeds grotendeels het geval is, want de SP heeft nog nooit geregeerd en dat is in de toekomst ook zeer onwaarschijnlijk, net als de PVV. Partijen als de SP en de PVV spreken namens het volk, maar die rol kan misschien beter, zo ik bepleit, overgenomen worden door ombudsmannen. De ombudsmannen moeten rekening houden met de bevolking als geheel en met nadruk dat van het volk. Het gaat dan met name om zaken als sociale zekerheid, sociaal beleid en gezondheidszorg. Ik ga dus uit van een onderscheid tussen het volk, als klasse, de middenklasse en de rijken zonder overigens denigrerend over “het volk” te willen spreken. Hieronder zal ik nog spreken van een “vrijwilligersklasse” die afwijkt van wat we normaliter onder het begrip “klasse” verstaan, en die, in de geest van Marx, de tegenstellingen tussen de klassen zal opheffen. We zien nu dat Erdogan, de (meer seculaire ontwikkelde) middenklasse uitschakelt om vervolgens als een despoot een land naar de afgrond en de vernieling te helpen. De op de Romeinen geïnspireerde, naar de huidige democratie vertaalde, ordening van de democratie die ik hier schetst brengt een maatschappij in balans. Despoten als Erdogan kunnen de middenklasse niet zomaar uit de weg ruimen, want de middenklasse heeft voor de ene helft zeggenschap over de maatschappij, in de vorm van het parlement en de regering. Er geldt dus niet “one man, one vote”. De andere helft van de democratie wordt gevormd door het volk, vertegenwoordigd door de “tribunes”, die dus een “vote” hebben door middel van een “veto” (wat uiteraard een machtig instrument is). Despoten als Erdogan kunnen dan niet meer uit naam van de democratie hun macht behouden en handelen. Het volk, de middenklasse en de rijken hoeven in principe geen tegengestelde belangen te hebben. Het gaat er om dat er goed wordt samengewerkt door de klassen en dat er voldoende sprake is van solidariteit (zie hiervoor mijn (bio)politieke idee (1)). Dit model voor democratie snijdt dus zo aan twee kanten. Aan de ene kant is er de middenklasse, uit naam waarvan er bestuurd wordt en waarbij een despoot geen kans krijgt (dit is zeer onwaarschijnlijk), aan de andere kant kan een despoot niet aan de macht komen en zijn dictatuur uitoefenen door te doen alsof hij naar de wensen van het volk optreedt en een land leidt en zich daarbij beroept op democratische legitimatie. Het volk kan immers, via de “tribunes” alleen een veto uitspreken.

Daarnaast moet Europa militair kunnen ingrijpen mochten dingen onverhoeds toch nog verkeerd gaan. Het gaat dan om kwesties van seculariteit en sociale rechtvaardigheid. Dat deel van de bevolking dat graag op een seculiere wijze wil leven moet bescherming krijgen, vanuit het oogpunt van het Verlichtingsideaal. Europa moet daarin samen met de VS optrekken, waarbij de Amerikaanse hegemonie, het imperialisme dat altijd gevoed is geweest door een politiek die meer dan door de Verlichting door een zekere doctrine bepaald is, en de daarmee gepaard gaande overheersende ideologie van het neoliberalisme wordt ingeperkt om plaats te maken voor een “alterglobalisme”. Dit is nog een complexe zaak. Het vereist onder andere een vervolmaking (compleet maken) van het Verlichtingsideaal, waarbij Europa en de VS, die in zijn grondvesten wel degelijk door de Verlichting bepaald is, samen dienen te werken en op één lijn dienen te komen. Het gaat mede om de ontwikkeling van internationaal recht, “absoluut” recht en een nieuwe vorm van souvereiniteit, voorbij de natiestaat, voor/van internationaal recht. Mocht het nodig zijn, moet Europa met steun van de Verenigde Naties militair kunnen interveniëren, op (bijna) alle plekken in de wereld. Het vergt verder onderzoek hoe dit precies vorm moet worden gegeven, maar de uitgangspunten heb ik hier geschetst (voor een groot deel ontleend aan wat Derrida hierover naar voren heeft gebracht). (3) (4)

Het door mij geopperde biopolitieke idee voor vrijwilligerswerk en zorgverzekering (1) kan in meer landen in praktijk worden gebracht. Nederland kan een lichtend voorbeeld zijn voor andere landen (dan moet het idee natuurlijk hier eerst nog worden ingevoerd en tot succes komen). Als we hier dus de ‘vrijwilligersklasse’ (die kan worden opgevat als een verzamelingsklasse, die burgers uit alle lagen van de bevolking aanspreekt) ondersteunen en vrijwilligerswerk belonen,  en als onderdrukte volkeren uit andere landen daar vervolgens kennis van nemen ontstaat daar reuring en een zelfbewustzijn, omdat het, naar ik verwacht, wordt gezien als de bevrijding, de oplossing. Het emancipatoire karakter ervan wordt herkend en in het hart gesloten. Dit in de geest van Marx (waarbij deze vrijwilligersklasse het ideaal benadert waar Marx naar op zoek was). (3) (5) (6)

Om hier nog een idee te opperen. Derrida spreekt van een “recht op een leven dat het waard is om te leven.” (3) Dat is het meest basale recht. Zo hebben vluchtelingen het recht om te vluchten, daarbij allerlei gevaren op hun weg riskerend, om zo in een veiliger land terecht te komen. Derrida spreekt verder van “cities of refuge”. (7) Steden kunnen als toevluchtsoord voor vluchtelingen fungeren, dat gebeurt al op meerdere plaatsen in Nederland, waar vluchtelingen gastvrij worden opgenomen. De volgende stap is om deze vluchtelingen kansen te geven. Ze kunnen als vrijwilliger gaan werken, maar hen kan ook een opleiding worden aangeboden. Bedrijven/ondernemingen kunnen hierin investeren. Ze kunnen hun eigen vestigingsplaatsen creëren, door ter plaatse dus eerst te zorgen voor goed opgeleide mensen, die over de speciaal voor hun bedrijfstak vereiste kwaliteiten dienen te beschikken, voordat ze zich daar fysiek vestigen. Voorwaarde voor succes is wel dat een vluchteling naar eigen interesse een opleiding mag kiezen, waarbij dus ook de mogelijkheid moet zijn om overgeplaatst te worden naar een andere “city of refuge” om daar een opleiding te krijgen, aangeboden door de zich daar vestigende ondernemingen om daar dus uiteindelijk ook in dienst te worden genomen. Dit volgens het idee van het kosmopolitisme. In Derrida’s licht zou ook een opleiding in de filosofie tot de mogelijkheden moeten behoren, volgens het door hem naar voren gebrachte “recht op filosofie”. Instituten als UNESCO zijn bijvoorbeeld, naar hun oprichting, op filosofische leest geschoeide instituten. (8)

 

Bronnen:

(1) http://www.henknijsingh.eu/politiek/biopolitiek-en-de-zorgverzekering/

(2) M. Lane – The Birth of Politics

(3) J. Derrida – Learning to Live Finally

(4) J. Derrida – 9/11 and Global Terrorism, A Dialogue with Jacques Derrida

(5) M. Mazower – Wereldheerschappij

(6) J. Derrida – Specters of Marx

(7) J. Derrida – Cosmopolitism and Forgiveness

(8) J. Derrida – Ethics, Institutions and the Right to Philosophy

Europa / Politiek

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *